भारतीय अलंकार न्यूज 24
नीलिमा शिंगणे जगड
अकोला | नवरात्रोत्सव म्हणजे आदिशक्तीची उपासना, भक्तीचा जागर आणि वाईट शक्तींवर चांगल्या शक्तींच्या विजयाचा उत्सव! याच धार्मिक परंपरेचा आणि शक्तिउपासनेचा प्रत्यय अकोला शहरातील अक्कलकोट भागात पाहायला मिळतो. गेल्या चार दशकांपासून येथे भद्रकाली देवीची मिरवणूक काढण्याची परंपरा भक्तांनी मोठ्या श्रद्धेने जपली आहे. या मिरवणुकीच्या माध्यमातून देवीच्या सामर्थ्याचे दर्शन घडवतानाच अन्यायाचा प्रतिकार, दुष्ट शक्तींचा नाश आणि धर्मरक्षणाचा संदेशही दिला जातो.
या मिरवणुकीत लहान मुलांपासून ते तरुणांपर्यंत अनेकजण उत्साहाने सहभागी होतात. देवीप्रती असलेली श्रद्धा, पारंपरिक धार्मिक आस्था आणि पिढ्यान्‌पिढ्या जपलेला सांस्कृतिक वारसा यामुळे या मिरवणुकीला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. यंदाच्या मिरवणुकीत गणेश कटारे यांनी भद्रकाली देवीची भूमिका साकारली.
पौराणिक आख्यायिकेतून भद्रकालीच्या सामर्थ्याची गाथा
भद्रकाली देवीच्या मिरवणुकीमागे धार्मिक परंपरेसोबतच अन्यायाविरुद्ध संघर्ष करण्याची प्रेरणा देणारी पौराणिक आख्यायिकाही जोडलेली आहे. राजा दक्षाच्या यज्ञाशी संबंधित ही कथा भगवान शंकर, माता सती, वीरभद्र आणि भद्रकाली यांच्या संदर्भातून सांगितली जाते.
पौराणिक कथेनुसार, राजा दक्षाने एकदा भव्य यज्ञाचे आयोजन केले होते. या यज्ञासाठी अनेक देवतांना आमंत्रित करण्यात आले; मात्र भगवान शंकरांना जाणीवपूर्वक निमंत्रण देण्यात आले नाही. पतीचा अपमान होत असल्याची जाणीव असूनही माता सती यज्ञस्थळी पोहोचल्या. तेथे भगवान शंकरांचा अपमान होत असल्याचे पाहून त्या अत्यंत व्यथित झाल्या आणि त्यांनी यज्ञकुंडात देहत्याग केला.
माता सतीच्या देहत्यागाची वार्ता समजल्यानंतर भगवान शंकर क्रोधित झाले. आख्यायिकेनुसार, त्यांनी आपल्या जटेतून एक केस उपटून जमिनीवर आपटला. त्यातून वीरभद्र आणि भद्रकाली यांची उत्पत्ती झाली. भगवान शंकरांच्या आज्ञेनुसार वीरभद्र आणि भद्रकाली यांनी राजा दक्षाच्या यज्ञाचा विध्वंस केला.
या कथेतून भद्रकाली देवीचे उग्र, सामर्थ्यशाली आणि अन्यायाविरुद्ध उभे राहणारे रूप समोर येते. अन्यायाचा प्रतिकार करणे, दुष्ट प्रवृत्तींचा नाश करणे आणि धर्माचे रक्षण करणे, हा या आख्यायिकेचा प्रमुख संदेश मानला जातो.
अक्कलकोटमधील चार दशकांची श्रद्धापरंपरा
अकोला शहरातील अक्कलकोट भागात गेल्या ४० वर्षांपासून भद्रकाली देवीची मिरवणूक काढली जात आहे. काळ बदलला, पिढ्या बदलल्या; मात्र देवीप्रती असलेली श्रद्धा आणि ही धार्मिक परंपरा जपण्याची भावना कायम राहिली आहे.
या मिरवणुकीत सहभागी होणारे भाविक देवीच्या शक्तिरूपाची आराधना करतात. लहान मुलांपासून तरुणांपर्यंत अनेकांचा सहभाग या परंपरेचे महत्त्व अधोरेखित करतो. गणेश कटारे यांनी साकारलेली भद्रकाली देवीची भूमिका या धार्मिक सोहळ्याचा एक महत्त्वाचा भाग ठरली.
ही मिरवणूक केवळ देवीच्या उपासनेपुरती मर्यादित नसून, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक परंपरा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचे माध्यमही आहे.
भक्ती, शक्ती आणि सत्याच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा
भद्रकाली देवीची मिरवणूक म्हणजे भक्ती, शक्ती आणि परंपरेचा त्रिवेणी संगम आहे. देवीच्या सामर्थ्याचे प्रतीक असलेल्या या धार्मिक सोहळ्यातून समाजाला अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याची, दुष्ट प्रवृत्तींना विरोध करण्याची आणि सत्याच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा मिळते.
गेल्या चार दशकांपासून अक्कलकोट भागातील भाविकांनी जपलेला हा वारसा अकोल्याच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेचे महत्त्व अधोरेखित करतो. श्रद्धेच्या माध्यमातून चांगल्या विचारांचा जागर घडवणारी भद्रकाली देवीची ही परंपरा आजही भक्तांच्या मनात विशेष स्थान टिकवून आहे.
भद्रकाली देवीच्या शक्तिरूपातून अन्यायाचा नाश आणि धर्मरक्षणाचा संदेश देणारी ही मिरवणूक अकोल्याच्या सांस्कृतिक परंपरेतील एक महत्त्वपूर्ण श्रद्धासोहळा ठरत आहे.
ठळक मुद्दे
- ४० वर्षांची परंपरा: अकोल्यातील अक्कलकोट भागात भद्रकाली देवीची मिरवणूक.
- गणेश कटारे यांची भूमिका: मिरवणुकीत साकारले भद्रकाली देवीचे रूप.
- भाविकांचा उत्स्फूर्त सहभाग: लहान मुलांपासून तरुणांपर्यंत अनेकांचा सहभाग.
- पौराणिक संदर्भ: माता सती, भगवान शंकर, वीरभद्र आणि भद्रकाली यांच्या आख्यायिकेशी संबंधित परंपरा.
- प्रमुख संदेश: अन्यायाचा प्रतिकार, दुष्ट प्रवृत्तींचा नाश आणि धर्मरक्षण.
- श्रद्धेचा वारसा: भक्ती आणि संस्कृतीची परंपरा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न.
BhartiyaAlankarNews24 BAnews24
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा