nana-patekar-passes-away-: ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे निधन; वयाच्या ७५व्या वर्षी घेतला अखेरचा श्वास, अकोल्यातही नानांच्या आठवणी...

गोव्यात कार्डियाक अरेस्टने काळाच्या पडद्याआड; मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीवर शोककळा

भारतीय अलंकार न्यूज 24

नीलिमा शिंगणे जगड 

मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ अभिनेते, दिग्गज कलाकार नाना पाटेकर यांचे गुरुवारी, ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी वयाच्या ७५व्या वर्षी निधन झाले. गोव्यातील त्यांच्या निवासस्थानी त्यांची प्रकृती अचानक बिघडली. त्यांना रुग्णालयात दाखल करण्यात आले; मात्र डॉक्टरांचे प्रयत्न निष्फळ ठरले. प्राथमिक माहितीनुसार कार्डियाक अरेस्ट हे त्यांच्या निधनाचे कारण असल्याचे वृत्त आहे.

नाना पाटेकर यांच्या निधनाची बातमी समोर येताच मराठी तसेच हिंदी मनोरंजनसृष्टीत शोककळा पसरली. आपल्या दमदार अभिनयाने, प्रभावी संवादफेकीने आणि प्रत्येक व्यक्तिरेखेला जिवंत करण्याच्या अनोख्या शैलीने त्यांनी अनेक दशकांपासून रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवले.

रंगभूमीपासून रुपेरी पडद्यापर्यंतचा थक्क करणारा प्रवास

विश्वनाथ दिनकरराव पाटेकर, अर्थात नाना पाटेकर, यांचा जन्म १ जानेवारी १९५१ रोजी मुरुड-जंजिरा येथे झाला. रंगभूमीवरून त्यांच्या अभिनय कारकिर्दीला सुरुवात झाली. संघर्षमय परिस्थितीतून मार्ग काढत त्यांनी अभिनय क्षेत्रात स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली.

१९७८ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘गमन’ या चित्रपटातून त्यांनी हिंदी चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला. त्यानंतर मराठी आणि हिंदी अशा दोन्ही भाषांतील अनेक चित्रपटांमध्ये त्यांनी विविधांगी भूमिका साकारल्या.

‘सलाम बॉम्बे’ आणि ‘परिंदा’ने मिळवून दिली वेगळी ओळख

१९८८ मधील ‘सलाम बॉम्बे!’ या चित्रपटातील भूमिकेने नाना पाटेकरांकडे प्रेक्षक आणि समीक्षकांचे विशेष लक्ष वेधले. त्यानंतर १९८९ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘परिंदा’ चित्रपटातील ‘अण्णा’ या व्यक्तिरेखेने त्यांच्या कारकिर्दीला मोठी उंची मिळवून दिली.

‘परिंदा’मधील अभिनयासाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला. त्यांच्या आवाजातील धार, संवादफेकीतील ताकद आणि व्यक्तिरेखेत पूर्णपणे शिरण्याची शैली यामुळे नाना पाटेकर हे भारतीय चित्रपटसृष्टीतील वेगळ्या धाटणीचे अभिनेते म्हणून प्रस्थापित झाले.

‘क्रांतिवीर’मधील अभिनय अजरामर

१९९४ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘क्रांतिवीर’ या चित्रपटातील त्यांच्या अभिनयाने नाना पाटेकरांच्या कारकिर्दीला आणखी एक शिखर गाठून दिले. या भूमिकेसाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारासह फिल्मफेअर आणि स्टार स्क्रीन पुरस्कार मिळाले.

‘अंगार’, ‘तिरंगा’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘खामोशी : द म्युझिकल’, ‘अपहरण’, ‘अब तक छप्पन’, ‘राजनीती’ वेलकम यांसह अनेक चित्रपटांमधून त्यांनी आपल्या अभिनयाची वेगळी छाप सोडली.

‘नटसम्राट’मधून मराठी रसिकांच्या मनावर अधिराज्य

नाना पाटेकर यांनी मराठी चित्रपटसृष्टीतही आपल्या अभिनयाचा ठसा उमटवला. ‘नटसम्राट’ या चित्रपटातील गणपतराव बेलवलकर यांच्या भूमिकेने त्यांच्या अभिनयातील भावनिक खोली आणि ताकद पुन्हा एकदा सिद्ध केली.

नायक, खलनायक, सहनायक, चरित्र अभिनेता अशा विविध भूमिका त्यांनी तितक्याच प्रभावीपणे साकारल्या. त्यामुळे नाना पाटेकर हे केवळ अभिनेते नव्हते, तर भूमिकेला स्वतःचे अस्तित्व देणारे कलाकार म्हणून ओळखले जात होते.

पुरस्कारांची मोठी कारकीर्द

नाना पाटेकर यांच्या अभिनय कारकिर्दीत अनेक मानाचे पुरस्कार जमा झाले.

प्रमुख पुरस्कार :

- १९९० – फिल्मफेअर पुरस्कार : सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता – परिंदा

- १९९२ – फिल्मफेअर पुरस्कार : सर्वोत्कृष्ट खलनायक – अंगार

- १९९५ – राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार : सर्वोत्कृष्ट अभिनेता – क्रांतिवीर

- १९९५ – फिल्मफेअर पुरस्कार : सर्वोत्कृष्ट अभिनेता – क्रांतिवीर

- १९९५ – स्टार स्क्रीन पुरस्कार : सर्वोत्कृष्ट अभिनेता – क्रांतिवीर

- २००५ – फिल्मफेअर पुरस्कार : सर्वोत्कृष्ट खलनायक – अपहरण

- २००५ – स्टार स्क्रीन पुरस्कार : सर्वोत्कृष्ट खलनायक – अपहरण

- २०१३ – पद्मश्री पुरस्कार

- गोदावरी गौरव पुरस्कार : चित्रपट क्षेत्रातील उल्लेखनीय योगदानासाठी

त्यांच्या कारकिर्दीत राष्ट्रीय पुरस्कारांसह अनेक प्रतिष्ठेचे सन्मान मिळाले.

अभिनयासोबत सामाजिक कार्यातही मोठे योगदान

नाना पाटेकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची आणखी एक महत्त्वाची बाजू म्हणजे त्यांचे सामाजिक कार्य. अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांच्या सहकार्याने त्यांनी ‘नाम फाउंडेशन’ या संस्थेच्या माध्यमातून महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त आणि आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत असलेल्या शेतकरी कुटुंबांना मदतीचा हात दिला.

विशेषतः आत्महत्याग्रस्त शेतकरी कुटुंबांसाठी मदतकार्य उभे करण्यामध्ये त्यांच्या योगदानाची मोठी चर्चा झाली. त्यामुळे पडद्यावरील संवेदनशील कलाकारासोबतच सामाजिक बांधिलकी जपणारा माणूस म्हणूनही नाना पाटेकर यांची स्वतंत्र ओळख निर्माण झाली.

संघर्षातून घडलेला ‘नाना’

नाना पाटेकर यांच्या आयुष्याचा प्रवास हा संघर्ष, जिद्द आणि मेहनतीचा होता. प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करत त्यांनी अभिनयाच्या क्षेत्रात स्वतःचे स्थान निर्माण केले. त्यांच्या अभिनयात सामान्य माणसाच्या वेदना, राग, अस्वस्थता, संघर्ष आणि भावविश्व प्रभावीपणे उमटत असे.

त्यांच्या दमदार आवाजातील संवाद, चेहऱ्यावरील भाव आणि व्यक्तिरेखेला दिलेली अस्सलता यामुळे ‘नाना पाटेकर’ हे नाव भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक स्वतंत्र ब्रँड बनले.

नाना पाटेकर यांची अकोला सोबतही काही आठवणी जुळलेल्या आहेत.

‘राघू मैना’ (1982) हा नाना पाटेकर यांच्या सुरुवातीच्या काळातील महत्त्वाचा मराठी चित्रपट होता.

या चित्रपटाची निर्मिती अकोल्यातील प्रसिद्ध निर्माते डॅडी देशमुख यांनी केली होती. चित्रपटाचे दिग्दर्शन राजदत्त यांनी केले. विशेष म्हणजे, ‘राघू मैना’चे अकोल्याजवळील कुंभारी येथेही या चित्रपटाचे चित्रीकरण झाले आहे.या चित्रपटाशी संबंधित आणखी एक रंजक बाब म्हणजे अकोल्यातील साहित्यिक श्रीकृष्ण राऊत यांनी ‘राघू मैना’साठी तीन गाणी लिहिली होती. त्यावेळी नाना पाटेकर या चित्रपटात काम करत होते.या चित्रपटातील अभिनयासाठी नाना पाटेकर यांनी १९८३ मध्ये सर्वोत्तम अभिनेत्याचा महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार जिंकला. दमदार संवादफेक, वास्तववादी अभिनय आणि वेगळ्या शैलीमुळे नाना पाटेकर यांनी हिंदी आणि मराठी सिनेसृष्टीत आपला वेगळा ठसा उमटवला. 

मनोरंजनसृष्टीत मोठी पोकळी

नाना पाटेकर यांच्या अचानक निधनाने मराठी तसेच हिंदी चित्रपटसृष्टीने एक गुणी, संवेदनशील आणि प्रभावी कलाकार गमावला आहे. त्यांच्या जाण्याने निर्माण झालेली पोकळी भरून निघणे कठीण आहे.

रंगभूमीपासून सुरू झालेला प्रवास, हिंदी-मराठी चित्रपटांतील अजरामर भूमिका, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मिळालेली ओळख आणि सामाजिक कार्याची संवेदनशील बाजू—या सर्वांमुळे नाना पाटेकर यांचे योगदान कायम स्मरणात राहील.

दिग्गज अभिनेता काळाच्या पडद्याआड गेला असला तरी त्यांच्या भूमिका, संवाद आणि अभिनयाची जादू रसिकांच्या स्मरणात कायम जिवंत राहील.

भावपूर्ण श्रद्धांजली! ॐ शांती!

ठळक मुद्दे

नाना पाटेकर यांचे वयाच्या ७५व्या वर्षी निधन

गोव्यात कार्डियाक अरेस्टने घेतला अखेरचा श्वास

मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील दिग्गज अभिनेता हरपला

 ‘परिंदा’, ‘क्रांतिवीर’, ‘अंगार’, ‘अपहरण’मधील भूमिका गाजल्या

राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कारांचे मानकरी

२०१३ मध्ये पद्मश्रीने सन्मानित

‘नटसम्राट’मधील भूमिका विशेष गाजली

नाम फाउंडेशनच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांसाठी मोठे सामाजिक कार्य

नाना पाटेकर यांच्या निधनाने मनोरंजनसृष्टीत मोठी पोकळी

News Highlights 

NanaPatekar, NanaPatekarPassesAway, नानापाटेकर, नानापाटेकरनिधन, NanaPatekarDeath, MarathiActor, MarathiCinema, Bollywood, मराठीसिनेमा, नटसम्राट, Krantiveer, Parinda, PadmaShri, NaamFoundation, EntertainmentNews, BreakingNews, RIPNanaPatekar, OmShanti, BAnews24