akola-drought-water-crisis-: अकोल्यात दुष्काळाची तीव्रता वाढली! चारा जिल्ह्याबाहेर नेण्यास बंदी; नवीन बोअरवेलवरही निर्बंध
भारतीय अलंकार न्यूज 24
नीलिमा शिंगणे जगड
अकोला : अकोला जिल्ह्यात यंदा झालेल्या अत्यल्प पर्जन्यमानामुळे दुष्काळी परिस्थिती गंभीर बनली आहे. खरीप हंगामातील पिकांचे मोठे नुकसान झाल्याने आगामी काळात पशुधनासाठी चाऱ्याची टंचाई निर्माण होण्याची शक्यता आहे. त्याचवेळी भूजल पातळीतही मोठी घट झाली असून अकोला शहरासमोर संभाव्य तीव्र पाणीटंचाईचे संकट उभे ठाकले आहे.
या पार्श्वभूमीवर जिल्हाधिकारी वर्षा मीना यांनी चाऱ्याची जिल्ह्याबाहेर वाहतूक व विक्री करण्यास बंदी घातली असून सार्वजनिक पिण्याच्या पाण्याचे स्रोत सुरक्षित ठेवण्यासाठी नवीन विहीर व बोअरवेल खोदण्यावरही निर्बंध लागू केले आहेत. दुसरीकडे, अकोला महानगरपालिका आयुक्त डॉ. सुनील लहाने यांनी शहरातील नागरिक, सोसायट्या आणि व्यावसायिकांना पाणी काटकसरीने वापरण्याचे आवाहन करत पाण्याच्या अपव्ययावर कडक कारवाईचा इशारा दिला आहे.
चाऱ्याची जिल्ह्याबाहेर वाहतूक आणि विक्री बंद
जिल्ह्यातील पशुधनासाठी उपलब्ध चारा सुरक्षित ठेवण्यासाठी अकोला जिल्ह्यातून हिरवा किंवा सुका चारा जिल्ह्याबाहेर नेण्यास पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली आहे.
कडबा, कुटी, पेंढा, ऊसाचे पाचट व पाने, मका आदी कोणत्याही प्रकारच्या चाऱ्याची सक्षम प्राधिकाऱ्याच्या पूर्वपरवानगीशिवाय जिल्ह्याबाहेर वाहतूक किंवा विक्री करता येणार नाही.
हा आदेश ३ ऑक्टोबर २०२६ पासून पुढील आदेशापर्यंत संपूर्ण अकोला जिल्ह्यात लागू राहणार आहे.
शेतकऱ्यांना जिल्ह्यांतर्गत वाहतुकीला परवानगी
एका तालुक्यातून दुसऱ्या तालुक्यात शेतकऱ्यांना स्वतःच्या पशुधनासाठी चारा वाहून नेण्यास परवानगी राहणार आहे. मात्र, या वाहतुकीत व्यावसायिक गैरप्रकार किंवा साठेबाजी आढळल्यास संबंधितांवर कारवाई करण्यात येणार आहे.
शासकीय चारा छावण्या किंवा प्रशासनाने अधिकृत मंजुरी दिलेल्या वाहतुकीला या निर्बंधातून सूट राहणार आहे.
सीमांवर विशेष तपासणी नाके
चाऱ्याची बेकायदेशीर वाहतूक रोखण्यासाठी जिल्हा पोलीस प्रशासन आणि प्रादेशिक परिवहन विभागामार्फत जिल्ह्याच्या सीमांवर विशेष तपासणी नाके सुरू करण्यात येणार आहेत.
आदेशाचे उल्लंघन करून चाऱ्याची अवैध वाहतूक किंवा साठेबाजी करणाऱ्यांविरुद्ध आपत्ती व्यवस्थापन अधिनियम २००५ आणि भारतीय न्याय संहिता २०२३ नुसार कडक फौजदारी कारवाई केली जाणार आहे. जप्त करण्यात आलेला चारा स्थानिक शासकीय संस्था किंवा गोशाळांना देण्यात येणार आहे.
नवीन विहीर आणि बोअरवेल खोदण्यावर निर्बंध
अत्यल्प पावसामुळे जिल्ह्यातील भूजल पातळीत मोठी घट झाली आहे. आगामी उन्हाळ्यात पाणीटंचाई अधिक तीव्र होऊ नये आणि सार्वजनिक पिण्याच्या पाण्याचे स्रोत सुरक्षित राहावेत, यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांनी नवीन विहिरी व कूपनलिका खोदण्यावर निर्बंध लागू केले आहेत.
सार्वजनिक पिण्याच्या पाण्याच्या स्रोतापासून ५०० मीटरच्या परिघात खाजगी किंवा व्यावसायिक वापरासाठी नवीन विहीर किंवा बोअरवेल खोदता येणार नाही.
सक्षम प्राधिकाऱ्यांची पूर्वपरवानगी न घेता उत्खनन केल्यास मशीन व साहित्य जप्त करून कायदेशीर कारवाई करण्यात येणार आहे.
उद्योगांसाठी पाणी उपशावर बंदी
जिल्ह्यातील लहान, मध्यम आणि मोठे शासकीय जलप्रकल्प, नद्या, नाले तसेच बंधाऱ्यांमधून औद्योगिक किंवा व्यावसायिक कारणांसाठी पाणी उपसा करण्यास तात्काळ बंदी घालण्यात आली आहे.
उपलब्ध पाणी साठा प्रामुख्याने पिण्यासाठी आणि टँकर भरण्यासाठी राखीव ठेवण्यात येणार आहे.
आदेशाचे उल्लंघन करणाऱ्या व्यक्ती, संस्था किंवा कंत्राटदारांविरुद्ध भारतीय न्याय संहिता २०२३ आणि महाराष्ट्र भूजल अधिनियम २००९ नुसार कारवाई करण्यात येणार असून पंप, पाइपलाइन किंवा बोअरवेल मशीन जप्त करण्याचा इशारा देण्यात आला आहे.
अकोला शहरावरही पाणीटंचाईचे सावट!
अकोला महानगरपालिका क्षेत्रातही संभाव्य भीषण पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांना पाणी जपून वापरण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
अकोला शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या काटेपूर्णा प्रकल्प, महान येथे १ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केवळ १६.२९ दलघमी उपयुक्त जलसाठा उपलब्ध होता. त्याची टक्केवारी १८.८७ टक्के आहे.
संपूर्ण पावसाळा उलटूनही काटेपूर्णा धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात अपेक्षित पाऊस न झाल्याने शहरासमोर भविष्यातील पाणीटंचाईचे गंभीर संकट निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
मनपाने नागरिकांना आतापासूनच पाण्याचे काटेकोर नियोजन करण्याचे आवाहन केले आहे.
"प्रत्येक थेंब जपा, अकोला वाचवा!"
अकोला शहरातील नागरिकांना घराघरात येणारा पाण्याचा प्रत्येक थेंब काटेपूर्णा धरणातून सुमारे ३३ किलोमीटरचा प्रवास करून येतो. त्यामुळे पाण्याचा अपव्यय टाळणे ही प्रत्येक नागरिकाची सामूहिक जबाबदारी असल्याचे मनपाने स्पष्ट केले आहे.
नळांना तोटी किंवा व्हॉल्व बसविणे आवश्यक असून पाण्याचा अनावश्यक वापर आढळल्यास संबंधितांचे नळ कनेक्शन खंडित करण्याची कारवाईही केली जाऊ शकते.
बांधकामासाठी मनपाचे पाणी वापरता येणार नाही
महानगरपालिका क्षेत्रात कोणत्याही प्रकारच्या बांधकामासाठी मनपाच्या नळाचे पाणी वापरण्यास सक्त मनाई करण्यात आली आहे.
यामध्ये—
- नवीन घर किंवा इमारत बांधकाम
- प्लास्टर
- स्लॅब
- क्युरिंग
यांसारख्या कामांचा समावेश आहे.
कार वॉशिंग, सर्व्हिस सेंटर, हॉटेल्सवरही निर्बंध
कार वॉशिंग सेंटर, सर्व्हिस सेंटर, हॉटेल, लॉज, मंगल कार्यालय, स्विमिंग पूल आणि लॉन/बागांसाठी मनपाच्या पिण्याच्या पाण्याचा वापर करता येणार नाही.
या वापरासाठी शिलोडा आणि पी.के.व्ही. परिसरातील मलशुद्धीकरण केंद्रातून प्रक्रिया केलेले पाणी वापरणे अनिवार्य करण्यात आले आहे.
तसेच RO प्लांटधारकांनी मनपाच्या पाण्याचा वापर केल्याचे आढळल्यास फौजदारी कारवाई करण्यात येणार आहे.
अंगण, रस्ता आणि वाहने धुण्यासाठीही पिण्याचे पाणी नको!
नळाला थेट मोटार जोडून अंगण, रस्ता, वाहने किंवा जनावरे धुण्यासाठी पाण्याचा वापर करण्यास मनाई करण्यात आली आहे.
नागरिकांनी नळाला तोटी किंवा व्हॉल्व बसवावा, थेट मोटार लावून पाणी उपसू नये आणि गरजेपुरते पाणी वापरल्यानंतर नळ तातडीने बंद करावा, असे आवाहन मनपाने केले आहे.
घराघरात पाणी बचतीसाठी 'हे' करा
बाथरूममध्ये बादलीचा वापर करा : शॉवरऐवजी बादली व तांब्याचा वापर केल्यास मोठ्या प्रमाणात पाणी बचत होऊ शकते.
ब्रश व दाढी करताना नळ बंद ठेवा : गरजेपुरतेच पाणी वापरावे.
भाजी व तांदूळ धुतलेले पाणी वाया घालवू नका : हे पाणी झाडांना किंवा इतर घरगुती कामांसाठी वापरता येईल.
वॉशिंग मशीनचा मर्यादित वापर करा : शक्यतो तीन दिवसांचे कपडे एकत्र करून मशीन पूर्ण क्षमतेने चालवावे.
गळती तातडीने दुरुस्त करा : नळ, फ्लश टँक किंवा पाइपमधील गळतीमुळे दररोज मोठ्या प्रमाणात पाणी वाया जाऊ शकते.
पाण्याच्या टाकीला ऑटोमॅटिक बॉल व्हॉल्व बसवा : टाकी ओव्हरफ्लो होऊन होणारा पाण्याचा अपव्यय टाळता येईल.
सोसायट्या आणि अपार्टमेंटसाठीही सूचना
सोसायटीच्या पदाधिकाऱ्यांनी उपलब्ध पाण्यानुसार दररोज पाणीवाटपाचे नियोजन करावे. पुनर्प्रक्रिया केलेले पाणी बाग, फ्लशिंग आणि परिसर स्वच्छतेसाठी वापरावे.
टेरेसवरील पाण्याच्या टाक्या ओव्हरफ्लो होणार नाहीत, यासाठी ऑटोमॅटिक कट-ऑफ सिस्टीम बसविण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
हॉटेल, हॉस्पिटल आणि व्यावसायिक प्रतिष्ठानांनीही पाणी वाचवावे
हॉटेल, व्यावसायिक प्रतिष्ठाने, रुग्णालये आणि शैक्षणिक संस्थांनी नळांना एरेटर नोझल बसविणे आवश्यक राहणार आहे. यामुळे पाण्याचा प्रवाह नियंत्रित होऊन मोठ्या प्रमाणात पाणी बचत होऊ शकते.
हॉटेल व इतर आस्थापनांनी ग्राहकांना सुरुवातीला अर्धा ग्लास पाणी देऊन गरजेनुसार पुढील पाणी देण्याचे आवाहनही करण्यात आले आहे.
पाण्याचा अपव्यय केल्यास दंडात्मक कारवाई
पिण्याच्या पाण्याचा वापर—
- वाहन धुणे
- अंगणात सडा टाकणे
- रस्ते धुणे
- बांधकामासाठी करणे
- अनावश्यक पाणी उपसा
यासाठी केल्यास संबंधित नागरिक किंवा सोसायटीवर दंडात्मक कारवाई केली जाणार आहे.
शहरात अवैध नळजोडणी किंवा पाणी चोरी आढळल्यास महानगरपालिकेकडून कडक कायदेशीर कारवाई केली जाणार आहे.
पाणी वाया जाताना दिसले तर मनपाला कळवा
शहरात कुठे पाइप फुटला असेल, नळ गळत असेल किंवा बांधकामासाठी मनपाच्या नळाचे पाणी वापरले जात असेल तर नागरिकांनी तातडीने मनपाला माहिती द्यावी.
तक्रार/माहितीसाठी : ०७२४ / २४३४४१२
माहिती देणाऱ्या नागरिकाचे नाव गुप्त ठेवण्यात येणार असल्याचे मनपाने स्पष्ट केले आहे.
ठळक मुद्दे
चाऱ्याची जिल्ह्याबाहेर वाहतूक व विक्री बंद
३ ऑक्टोबरपासून आदेश लागू
नवीन विहीर व बोअरवेल खोदण्यावर निर्बंध
सार्वजनिक पाणी स्रोताच्या ५०० मीटर परिसरात नवीन बोअरवेलला बंदी
उद्योग व व्यावसायिक कारणांसाठी जलस्रोतांमधून पाणी उपशावर बंदी
काटेपूर्णा धरणात केवळ १८.८७% उपयुक्त जलसाठा
बांधकाम, कार वॉशिंग, रस्ते धुण्यासाठी मनपाचे पाणी वापरण्यास मनाई
RO प्लांटने मनपाचे पाणी वापरल्यास फौजदारी कारवाई
अवैध नळजोडणी व पाणी चोरीवर कडक कारवाई
नागरिकांनी प्रत्येक थेंब जपण्याचे मनपाचे आवाहन
प्रशासनाचा स्पष्ट संदेश
दुष्काळ आणि पाणीटंचाईचे संकट अधिक तीव्र होण्यापूर्वी उपलब्ध पाणी आणि चारा सुरक्षित ठेवणे ही प्रशासनासोबतच नागरिकांचीही सामूहिक जबाबदारी आहे. त्यामुळे नियमांचे पालन करून पाणी वाचवा, चारा जपा आणि अकोला जिल्ह्याला संभाव्य संकटातून सावरण्यास सहकार्य करा.
"पाणी वाचवा, अकोला वाचवा… पुढची पिढी वाचवा!"
News Highlights
Akola, AkolaNews, AkolaWaterCrisis, AkolaDrought, AkolaMunicipalCorporation, AMC, WaterConservation, KatekurnaDam, Drought2026, BAnews24, पाणीटंचाई, अकोला, दुष्काळ, पाणीवाचवा, चारा, अकोलामहानगरपालिका
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा